เอธิโอเปีย โคลัมเบีย ปานามา กาแฟ Gesha จากไหนดีที่สุด

เป็นเวลากว่า 2 ทศวรรษ ที่ กาแฟ Gesha เป็นพันธุ์กาแฟยอดนิยมและเป็นที่ต้องการในท้องตลาดมากที่สุดในโลกพันธุ์หนึ่ง หลังจากที่มีชื่อเสียงในฐานะกาแฟพิเศษ และมีอัตราการเติบโตและเป็นที่ต้องการอย่างรวดเร็ว ซึ่งนับย้อนไปเริ่มต้นตั้งแต่ปี 2004 มีการประมูลกาแฟพันธุ์นี้มากมายตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา โดยเฉพาะอย่างยิ่ง สำหรับกาแฟ Gesha ที่มาจากปานามา

หากนึกถึงกาแฟปานามา เราหลายคนก็มักจะเชื่อมโยงกับกาแฟพันธุ์ Gesha อย่างอัตโนมัติ ทั้งนี้ก็ด้วยเหตุผลที่ว่าประเทศในแถบอเมริกากลางนี้เอง เป็นประเทศที่ผลิตกาแฟ Gesha ออกมาได้มีศักยภาพมหาศาล ทั้งในแง่ของคุณภาพ หรือในแง่ของรสชาติด้วยก็ตาม แต่ก็อย่างที่พวกเราทุกคนรู้ ต้นกำเนิดของกาแฟพันธุ์นี้นั้นมาจากประเทศเอธิโอเปีย ซึ่งในประเทศต้นกำเนิดนี้เองกาแฟ Gesha ก็ยังถือว่ามีการเติบโตและพัฒนาต่อมา นอกจากนี้ในประเทศอื่นๆเอง ก็เริ่มที่จะนำกาแฟ Gesha ไปปลูก ไม่ว่าจะในโคลัมเบียหรือกัวเตมาลาที่ก็มีชื่อเสียงเหมือนกัน รวมถึงในประเทศไทยของเราด้วย

Ruiru 11 Coffee

คำถามต่อมาก็คือ กาแฟ Gesha จากแหล่งไหนนั้นดีที่สุด หรือเราสามารถหากาแฟ Gesha จากประเทศต้นทางหรือประเทศต้นกำเนิดที่ดีที่สุดได้หรือไม่ การที่เราเปรียบเทียบหรือบอกแบบนั้นมันจะยุติธรรมกับกาแฟพันธุ์นี้หรือไม่ วันนี้เราจะมาคุยกัน

ต้นกำเนิดและประวัติศาสตร์ของกาแฟ Gesha

กาแฟพันธุ์ Gesha ก็เหมือนกาแฟอีกหลายพันธุ์ มีต้นกำเนิดในภูมิภาค Gesha ของประเทศเอธิโอเปีย จากข้อมูลของ International Trade Centre Coffee Guide บอกไว้ว่ากาแฟพันธุ์ Gesha เป็นกาแฟพันธุ์พื้นเมืองของประเทศเอธิโอเปีย ในแง่ของการเกษตร มันหมายความว่ากาแฟพันธุ์นี้มีการพัฒนาตามธรรมชาติ เพื่อที่จะให้เข้ากับสภาพแวดล้อมท้องถิ่นอย่างเฉพาะเจาะจงมาแล้วกว่าหลายชั่วอายุคน ซึ่งส่วนมากแล้วจะไม่มีการแทรกแซงใด ๆ เลยจากมนุษย์ ไม่มีการไปดัดแปลงพันธุกรรม หรือมีการผสมพันธุ์ให้กับกาแฟพันธุ์นี้

ในช่วงทศวรรษที่ 1930 นักวิจัยได้ทำการรวบรวมต้นกล้าและเมล็ดพันธุ์จากเอธิโอเปีย จากนั้นมีการส่งไปยังเคนยาและแทนซาเนีย ซึ่งในตอนนั้นกาแฟพันธุ์นี้ถูกบันทึกไว้ครั้งแรกว่าชื่อ “Gesha” ต่อมาในทศวรรษ 1950 องค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ Food and Agriculture Organisation (FAO) ได้ส่งต้นกล้า Gesha บางส่วน ในชื่อ VC496 ไปยังศูนย์วิจัยการเกษตรและการศึกษาระดับอุดมศึกษาเขตร้อน Tropical Agricultural Research and Higher Education Center (CATIE) ที่อยู่ในคอสตาริกา

ต่อมา CATIE ได้จัดหาเมล็ดพันธุ์ VC496 นี้ หรือก็คือ Gesha ให้กับรัฐบาลปานามา จากนั้นจึงได้ทำการแจกจ่ายกาแฟให้กับฟาร์มต่าง ๆ ที่อยู่ในเมือง Boquete ฟาร์มกาแฟแห่งหนึ่ง ชื่อว่า Hacienda La Esmeralda เป็นฟาร์มกาแฟที่จุดประกาย และผลิตกาแฟ Gesha จนได้รับรางวัลชนะเลิศจากปานามาประจำปี 2004 สิ่งนี้เองทำให้กาแฟนี้เริ่มมีชื่อเสียงและโด่งดังไปทั่วโลก

นับตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา ผู้ผลิตกาแฟก็ได้มีการต่อยอดความสำเร็จในช่วงต้น ฟาร์มกาแฟฟาร์มนี้ได้กระตุ้นความต้องการของผู้บริโภคสำหรับกาแฟ Gesha จนถึงปัจจุบันในการประมูล Best of Panama ปี 2023 Washed Geisha จาก Carmen Estate ได้รับคะแนนไปถึง 96.5 คะแนน และมีราคาขายอยู่ที่ 10,005 ดอลลาร์สหรัฐต่อกิโลกรัม ซึ่งเป็นราคาที่สูงมาก

Starmaya Coffee

ปัจจุบันผู้เพาะพันธุ์และผู้ปลูกกาแฟ Gesha นั้น ไม่นับว่ากาแฟพันธุ์นี้เป็นหนึ่งในกาแฟป่า หรือ Heirloom จากเอธิโอเปียอีกแล้ว แต่ถือเป็นกาแฟพันธุ์หนึ่ง นั่นหมายความว่าในช่วง 2-3 ทศวรรษที่ผ่านมา เราได้มีการจงใจปลูกกาแฟ Gesha เพื่อที่จะรักษาและแสดงให้เห็นถึงลักษณะที่เป็นที่ต้องการมากขึ้น ซึ่งลักษณะที่เป็นที่ต้องการที่ว่า ที่โดดเด่นเลยคือเรื่องของรสชาติอันน่าทึ่ง

อะไรทำให้ Gesha มีความพิเศษ

ที่น่าสนใจเลย ผู้บริโภคส่วนใหญ่มองว่ารสชาติของ Gesha มีความคล้ายกับรสชาติของชา รวมถึงมีรสชาติของผลไม้และดอกไม้อื่น ๆ ที่ซับซ้อนด้วย และก็เช่นเดียวกับกาแฟพันธุ์อื่น ๆ จากแหล่งปลูกมากมาย ปัจจัยต่าง ๆ อย่างเช่นสภาพภูมิอากาศ ภูมิภาค พื้นที่นั้น ๆ และวิธีการในการแปรรูปล้วนส่งผลต่อรสชาติของกาแฟด้วยกันทั้งสิ้น

รสชาติของกาแฟ Gesha มีเอกลักษณ์และมีความซับซ้อนสูง คอกาแฟส่วนใหญ่มองว่าไม่สามารถที่จะหาได้จากกาแฟพันธุ์อื่น ๆ มีรสชาติเป็นเลเยอร์ที่น่าสนใจ ไม่ว่าจะเป็นรสชาติของผลไม้และดอกไม้ โดยเฉพาะรสชาติและกลิ่นที่โดดเด่นของมะลิ หลายคนถึงกับมองว่า ถึงแม้กาแฟพันธุ์อื่น ๆ จะมีความซับซ้อนเหมือนกัน แต่หากมาเทียบกับกาแฟ Gesha ก็ไม่สามารถที่จะเทียบได้เลย เพราะว่ากาแฟพันธุ์นี้มีความยอดเยี่ยมขนาดนั้น

แต่ก็ต้องยอมรับว่ากาแฟ Gesha มักมีต้นทุนสูงกว่ากาแฟพันธุ์อื่น ๆ ไม่ว่าจะสำหรับผู้ผลิตหรือผู้บริโภค หากในช่วงคุณภาพเดียวกันหรือใกล้เคียงกัน กาแฟ Gesha มักจะมีแนวโน้มที่จะได้คะแนนมากกว่า หากเทียบกับเกณฑ์ของสมาคมกาแฟพิเศษ Gesha มักจะได้รับคะแนนอย่างน้อย 88 คะแนนจาก 100 คะแนน

เหตุใด Panama Gesha จึงเป็นที่นิยมและเป็นที่รู้จักมากที่สุด

ด้วยราคาประมูลที่สูงขึ้นเรื่อย ๆ นี่อาจเป็นเหตุผลที่ทำให้ปานามา ได้รับความสนใจและถือเป็นประเทศต้นกำเนิดของกาแฟ Gesha ยอดนิยม

ประเทศปานามาถือเป็นผู้นำในตลาดกาแฟพิเศษ และถือเป็นเรื่องที่น่าสนใจที่กาแฟพันธุ์นี้ ได้รับการยอมรับและถูกกล่าวถึงมาตลอดหลายปีที่ผ่านมา ว่าเป็นแหล่งกำเนิดกาแฟ Gesha ที่ดีที่สุด ทั้งนี้เหตุผลหนึ่งอาจมาจากการที่มีความและผู้ผลิตกาแฟ ที่มีการใช้นวัตกรรมใหม่มากมาย เพื่อที่จะดึงศักยภาพของกาแฟ Gesha ออกมาให้ได้มากที่สุด ทั้งนี้ก็ต้องบวกกับแนวทางการปฏิบัติและการดำเนินการทางฟาร์มที่ยอดเยี่ยม วิธีการแปรรูป ที่มีการใช้นวัตกรรมเพื่อดึงคุณสมบัติอันเป็นเอกลักษณ์เหล่านี้ออกมา

แต่ถึงจะเป็นแบบนั้นก็ตาม หลายคนก็ยังมองว่า ประเทศต้นกำเนิดที่น่าสนใจของ Gesha อีกประเทศหนึ่ง ที่น่าหามาลิ้มลองคือ Gesha จากเอธิโอเปีย ซึ่งหลายคนมองว่ามันช่างแตกต่างจาก Gesha ของปานามาอยู่มากเลยทีเดียว ซึ่งความแตกต่างที่ว่านับเป็นความแตกต่างที่น่าสนใจ

และด้วยความพิเศษที่ได้กล่าวมาข้างต้นนี้เอง หลายคนจึงมองว่าปานามา Gesha เป็นกาแฟ Gesha ที่ดีและยอดเยี่ยมที่สุด เราสามารถที่จะกล่าวอ้างแบบนั้นได้มากน้อยเพียงใด

จะว่าไปแล้วมันก็ดูคล้ายกับการที่เรากล่าวว่า ประเทศฝรั่งเศสเป็นประเทศที่ผลิตไวน์ดีที่สุด ประเทศอิตาลีมีเอสเพรสโซที่ยอดเยี่ยมที่สุด หรือประเทศเบลเยียมมีช็อกโกแลตที่ดีที่สุด คำกล่าวนี้สามารถใช้ได้เช่นเดียวกันกับการที่เราบอกว่าประเทศปานามาเป็นแหล่งกำเนิด Gesha ที่ดีที่สุด แท้จริงแล้วมันมีความเกี่ยวข้องกับชื่อเสียงของ Gesha ในปานามา ฟาร์มกาแฟในปานามามีกลยุทธ์ในการสร้างแบรนด์ที่ยอดเยี่ยม มีการโปรโมทกาแฟ Gesha บวกกับงานแข่งขันมากมาย ที่ทำให้เราสามารถที่จะกล่าวได้ว่ากาแฟ Gesha จากปานามานั้นยอดเยี่ยม แต่จะบอกว่ายอดเยี่ยมที่สุดก็ดูไม่แฟร์กับ Gesha จากที่อื่นสักเท่าไหร่นัก

เราสามารถที่จะผลิตกาแฟ Gesha คุณภาพสูงและยอดเยี่ยมได้ ในประเทศที่ผลิตกาแฟไม่ว่าจะประเทศใดก็ตาม หากมีปัจจัยต่าง ๆ สำหรับการสร้างกาแฟคุณภาพ ไม่ว่าจะเป็นสภาพอากาศที่ดี รวมไปถึงการเข้าถึงทรัพยากร บ้างก็กล่าวว่าอาจเป็นไปได้ที่พื้นที่ในปานามา เหมาะสมแก่การปลูก Gesha อีกทั้งยังมีการอำนวยความสะดวกมากมาย การสามารถเข้าถึงทรัพยากรได้ของฟาร์ม แต่ทั้งนั้นเราก็ยังคงเห็น Gesha ที่ยอดเยี่ยม จากประเทศผู้ผลิตอื่น ๆ มากมาย และประเทศเหล่านี้ก็มี Gesha ที่ได้คะแนนสูง แม้แต่ในประเทศไทยเราก็สามารถปลูก Gesha ได้และออกมายอดเยี่ยมเหมือนกัน

Geisha Cherries

กาแฟ Gesha จากแหล่งผลิตอื่น

อย่างที่กล่าวไปแล้วข้างต้นว่ากาแฟ Gesha สามารถถูกนำไปปลูกได้มากมายหลายประเทศ หากมีปัจจัยต่าง ๆ ที่ครบถ้วน แต่ถึงอย่างนั้นการนำไปปลูกก็มีระดับความสำเร็จที่แตกต่างกันออกไป ยังมีปัจจัยมากมายที่ส่งผลต่อคุณภาพของกาแฟ และ Gesha ซึ่งเป็นพันธุ์กาแฟที่มีความละเอียดอ่อน ปัจจัยต่าง ๆ เหล่านั้นยิ่งเป็นตัวกำหนดคุณภาพของกาแฟมากขึ้นไปอีก

ด้วยการที่จำเป็นต้องมีเงื่อนไขที่เฉพาะเจาะจงในการปลูกกาแฟพันธุ์นี้ การที่เราจะตั้งค่ารสชาติของ Gesha จากปานามาเป็นค่ากลาง นั่นอาจทำให้เป็นเรื่องยากที่เราจะสร้างรสชาติของกาแฟ Gesha จากแหล่งอื่น ๆ ออกมาได้เหมือนหรือมีความคล้ายคลึงกัน หรือตั้งค่า Gesha จากเอธิโอเปีย เพราะว่าอย่างที่เรารู้กันว่ากาแฟเมื่อนำไปปลูกที่ไหน ย่อมมีปัจจัยที่ทำให้รสชาติแตกต่างกันออกไปด้วย

อย่างในประเทศโคลัมเบีย ก็กลายเป็นหนึ่งในประเทศที่นำ Gesha ไปปลูกและมีความโดดเด่น อย่างน้อยก็ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา เราจะเห็นได้จากงานแข่งขัน World Barista Championship พี่ได้แสดงให้เห็นถึงศักยภาพของ Gesha โคลัมเบีย

และดูเหมือนจะไม่ใช่เพียงแค่ประเทศที่กล่าวไปข้างต้นเท่านั้น ยังมีการนำ Gesha ไปปลูกอีกมากมายหลากหลายประเทศยกตัวอย่างเช่นมาลาวี คอสตาริกา เม็กซิโก ไต้หวัน หรือแม้แต่ในอินโดนีเซีย กาแฟ Gesha เป็นกาแฟที่สามารถดึงความโดดเด่นของแต่ละพื้นที่ปลูกออกมาได้ ไม่ว่าจะนำไปปลูกที่ไหนก็จะมีจุดเด่นที่แตกต่างกันออกไป มีแนวโน้มที่จะแสดงศักยภาพและเอกลักษณ์ของดอกไม้ที่มีความเฉพาะ ความฟรุตตี้ที่มีความเฉพาะ หรือรสชาติอื่นที่มีความเฉพาะตามมาด้วย

ทำอย่างไรจึงจะทำให้ได้กาแฟ Gesha ที่ดีที่สุด

เช่นเดียวกับกาแฟพันธุ์อื่น ๆ ปัจจัยมากมายอย่างพวกระดับความสูง คุณภาพดิน สภาพภูมิอากาศ อุณหภูมิ ปริมาณน้ำฝน และปัจจัยอื่น ๆ ล้วนมีผลสำคัญในการผลิตกาแฟคุณภาพสูง Gesha ก็เช่นเดียวกัน ระดับความสูงเป็นหนึ่งในตัวแปรสำคัญที่จะกำหนดคุณภาพของ Gesha ไม่เพียงแค่ปัจจัยด้านธรรมชาติเท่านั้น การเข้าถึงการเงินและทรัพยากรก็เป็นสิ่งที่สำคัญเช่นเดียวกัน

แล้วทำไมการเข้าถึงทรัพยากรและการได้รับการสนับสนุนจึงเป็นสิ่งสำคัญ มันก็ตรงตามตัว หากอยากได้ Gesha คุณภาพสูง จำเป็นที่จะต้องใช้ทรัพยากรจำนวนมาก มีการทดลองมากมายที่จะทำให้กาแฟยอดเยี่ยมขึ้นไป มีผู้ผลิตหลายรายที่ยังคงทำการทดลองกับกาแฟ Gesha ในการแปรรูปต่าง ๆ การนำไปหมักด้วยวิธีการต่าง ๆ หรือแม้กระทั่งการใช้ยีสต์ที่มีความเฉพาะเพื่อทำการเพาะเชื้อด้วย

การที่มีคนงานที่มีความรู้เฉพาะทาง มีที่ปรึกษา และมีผู้มีความรู้ที่ผ่านการฝึกอบรมมาเป็นอย่างดี มาช่วยในเรื่องของการปลูกกาแฟ เหล่านี้ก็เป็นทรัพยากรที่จำเป็นต้องเข้าถึง นั่นยังไม่รวมถึงการจัดการฟาร์มที่ดี การบริหารจัดการระบบน้ำที่เหมาะสม การเข้าถึงน้ำในกรณีที่เกิดภัยแล้งเป็นระยะเวลานาน การให้ปุ๋ยที่อุดมสมบูรณ์ ผู้ผลิตอาจจะจำเป็นที่จะต้องลงทุนไปก่อน และสละรายได้ในช่วง 2-3 ปีแรกจนกว่าพืชจะออกผล ซึ่งนั่นก็ไม่ได้การันตีว่าการปลูกพืชในครั้งนี้จะประสบผลสำเร็จ นั่นทำให้มีผู้ผลิตเหลือเพียงไม่กี่รายเท่านั้นที่สามารถเข้าถึงและผลิต Gesha คุณภาพสูงออกมาได้

Coffee Terior

โดยสรุปแล้ว เราก็สามารถที่จะกล่าวได้ว่า ถึงแม้เราจะไม่สามารถสรุปได้ว่า Panama Gesha เป็นกาแฟ Gesha ที่ยอดเยี่ยมและดีที่สุด แต่ก็ไม่สามารถปฏิเสธได้เช่นเดียวกันว่าชื่อเสียงของปานามา Gesha ก็ยังคงมีผล และทำให้ชื่อเสียงของ Gesha ยอดเยี่ยมไปเรื่อย ๆ จะไม่ว่าอย่างไร Gesha จากปานามา ก็นับว่าเป็นกาแฟที่เป็นที่ต้องการ และนับว่าเป็น Gesha คุณภาพสูงระดับโลก

แต่เราก็ต้องไม่ลืมอีกหลายประเทศที่ปลูก Gesha Gesha จากหลายประเทศมีความโดดเด่นมากยิ่งขึ้น ไม่ว่าอย่างไรก็ตาม ก็ยังคงต้องได้รับการสนับสนุนไม่ว่าจะด้านการเงินและการเข้าถึงทรัพยากรที่เหมาะสม เพื่อที่จะให้ผู้ผลิตกาแฟสามารถที่จะบรรลุเป้าหมาย สำหรับในหลายภูมิภาคในหลายประเทศที่ทรัพยากรไม่สามารถเข้าถึงได้ง่ายขนาดนั้น ถึงแม้ทานกาแฟจะยอดเยี่ยมเพียงใดแต่หากขาดปัจจัยเหล่านี้ก็ไม่อาจที่จะผลิตกาแฟคุณภาพยอดเยี่ยมออกมาได้